Phần 1: Nồi gia nhiệt dầu là gì?

Nồi gia nhiệt dầu (hay lò dầu tải nhiệt, nồi nấu cánh khuấy) có 3 loại phổ biến dựa theo nhiên liệu (công nghiệp) hoặc theo cấu tạo (thực phẩm). Phân loại chính gồm loại đốt nhiên liệu (dầu DO/FO, gas, biomass) dành cho nhà máy và loại dùng điện trở (gia nhiệt gián tiếp) dành cho chế biến.

Phân loại nồi gia nhiệt dầu:

1. Phân loại theo cấu tạo (Nồi nấu cánh khuấy công nghiệp nhẹ) 

• Nồi gia nhiệt dầu 3 lớp (cách thủy): Dùng lớp dầu truyền nhiệt ở giữa để đun nóng gián tiếp. Giúp nhiệt độ tỏa đều, chống khét, ứng dụng phổ biến để nấu cháo, súp, tương ớt, cao dược liệu, hóa mỹ phẩm. Thường tích hợp thêm cánh khuấy 

2. Phân loại theo nguồn cấp nhiệt (Nồi lò dầu tải nhiệt công nghiệp lớn) 

• Lò dầu tải nhiệt đốt nhiên liệu hóa thạch: Sử dụng các loại nhiên liệu như dầu DO, dầu FO, hoặc Gas. Phù hợp cho các nhà máy lớn yêu cầu nhiệt độ cao, ổn định (đến 400° C) như nhà máy dệt nhuộm, chế biến gỗ, hay nhựa. 
• Lò dầu tải nhiệt đốt nhiên liệu sinh khối (Biomass): Dùng mùn cưa, trấu, viên nén gỗ, củi. Đây là giải pháp tiết kiệm chi phí và thân thiện với môi trường.
• Lò dầu tải nhiệt điện trở: Truyền nhiệt bằng cách đốt nóng các thanh điện trở. Loại này sạch sẽ, dễ tự động hóa, thường dùng cho quy mô sản xuất vừa và nhỏ.

Tất cả nồi gia nhiệt dầu đều bắt buộc phải kiểm định an toàn theo quy định của nhà nước. 

Phần 2. Kiểm định nồi gia nhiệt dầu

Các bước kiểm định nồi gia nhiệt dầu: Kiểm định an toàn nồi gia nhiệt dầu tuân theo quy định nghiêm ngặt của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (QTKD: 02-2016/BLĐTBXH). Quá trình này bao gồm 5 bước cốt lõi: kiểm tra hồ sơ, khám xét kỹ thuật bên ngoài và bên trong, thử nghiệm áp suất, kiểm tra vận hành và dán tem cấp phép. Chi tiết:

1. Kiểm tra hồ sơ, lý lịch thiết bị

• Đánh giá hồ sơ xuất xưởng, bản vẽ thiết kế, nhật ký vận hành và các biên bản kiểm định cũ (nếu có).
• Kiểm tra chứng chỉ an toàn của các thiết bị phụ trợ (van an toàn, áp kế)

2. Kiểm tra kỹ thuật bên ngoài và bên trong 

• Bên ngoài: Kiểm tra tình trạng thân lò, hệ thống bảo ôn, đường ống dẫn dầu, và các mối hàn xem có bị nứt, rỉ sét hoặc biến dạng.
• Bên trong: Kiểm tra bề mặt kim loại bên trong buồng đốt, các ống trao đổi nhiệt xem có bị đóng cặn, ăn mòn hay phồng rộp

3. Thử nghiệm áp suất 

• Thử nghiệm thủy lực ở áp suất thiết kế (hoặc áp suất làm việc cho phép) để kiểm tra độ kín và độ bền của thiết bị và đường ống dẫn. Đảm bảo không có hiện tượng rò rỉ hay sụt áp trong quá trình kiểm tra.

4. Kiểm tra cơ cấu an toàn, thiết bị đo lường và bảo vệ 

• Kiểm tra hoạt động của van an toàn, áp kế (đồng hồ đo áp), thiết bị đo mức dầu, hệ thống rơ le nhiệt độ và rơ le áp suất.
• Đo điện trở cách điện và hệ thống nối đất vỏ thiết bị để chống tĩnh điện và rò rỉ điện

5. Kiểm tra vận hành 

• Cho thiết bị chạy thử ở chế độ full tải.
• Đánh giá hiệu quả của hệ thống điều khiển tự động, bộ khống chế nhiệt độ và ghi nhận các thông số kỹ thuật thực tế so với tiêu chuẩn.

Nếu thiết bị đạt yêu cầu, đơn vị kiểm định sẽ cấp tem và giấy chứng nhận kiểm định có thời hạn. Còn trường hợp thiết bị không đạt yêu cầu, đơn vị kiểm định ISCTC sẽ tư vấn hướng dẫn cách khắc phục sửa chữa trước khi tiến hành kiểm định lại.

Tương tự các thiết bị yêu cầu nghiêm ngặt khác, Kiểm định nồi gia nhiệt dầu có 3 hình thức: Lần đầu, định kỳ và bất thường.

• Kiểm định lần đầu: Thực hiện sau khi lắp đặt xong và trước khi đưa thiết bị vào sử dụng lần đầu tiên.
• Kiểm định định kỳ: Thực hiện khi hết thời hạn của lần kiểm định trước đó (thông thường từ 1 đến 3 năm một lần tùy thuộc vào tuổi thọ của nồi).
• Kiểm định bất thường: Thực hiện sau khi sửa chữa lớn, cải tạo, thay đổi vị trí lắp đặt, hoặc khi thiết bị ngưng hoạt động từ 12 tháng trở lên, hoặc theo yêu cầu của cơ quan thanh tra lao động.

Phần 3: Các lỗi khiến nồi gia nhiệt dầu kiểm định không đạt 

Nồi gia nhiệt dầu không đạt kiểm định an toàn chủ yếu do hư hỏng thiết bị đo/bảo vệ, rò rỉ áp lực, hoặc lỗi hồ sơ pháp lý. Dưới đây là các nhóm lỗi chính khiến thiết bị bị đánh trượt khi đánh giá theo quy định: 

1. Lỗi các cơ cấu an toàn và thiết bị đo lường 

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khiến nồi dầu bị đình chỉ hoạt động:

• Van an toàn: Bị kẹt, rò rỉ lưu chất, không tự động xả áp khi vượt áp suất thiết kế, hoặc bị chèn ép khóa chết.
• Áp kế: Kim bị lệch, không trở về vạch 0, mặt kính vỡ, hoặc quá hạn kiểm định hiệu chuẩn.
• Hệ thống cảnh báo tự động: Rơ le ngắt nhiệt độ (đầu ra của dầu), rơ le áp suất bị hỏng, không tự động ngắt/báo động khi xảy ra quá nhiệt hoặc cạn dầu.
• Thiết bị đo mức dầu: Báo sai mực dầu trong bồn giãn nở, có thể gây tràn hoặc cạn dầu sinh cháy nổ

2. Lỗi rò rỉ và khuyết tật thân vỏ thiết bị 

Các khuyết tật vật lý ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chịu áp lực:

• Rò rỉ dầu: Hiện tượng rỉ sét, rò rỉ dầu tải nhiệt tại các vị trí mặt bích, đường ống tuần hoàn hoặc vỏ nồi.
• Ăn mòn và biến dạng: Thân nồi bị ăn mòn kim loại, phồng, móp méo hoặc rạn nứt do tác động của nhiệt độ và áp suất.
• Mối hàn không đạt chuẩn: Các mối hàn chịu áp lực có lỗ mọt, ngấu kém, hoặc có vết nứt qua kiểm tra không phá hủy (NDT)

3. Lỗi hệ thống điện và tiếp địa

• Cách điện vỏ kém: Hệ thống điện điều khiển có nguy cơ rò điện ra vỏ, gây nguy cơ giật cho công nhân.
• Nối đất thiếu an toàn: Hệ thống tiếp địa chống sét, tiếp địa an toàn thiết bị không đạt yêu cầu

4. Lỗi về hồ sơ kỹ thuật và vận hành 

• Thiếu lý lịch/hồ sơ xuất xưởng: Không cung cấp được bản vẽ cấu tạo, chứng chỉ xuất xưởng, hoặc hồ sơ kiểm định lần trước đối với nồi đã sử dụng.
• Nhật ký vận hành trống: Không lưu trữ hoặc ghi chép nhật ký bảo trì, bảo dưỡng và các sự cố sửa chữa trước đó

Khi gặp những lỗi này, Kiểm định viên của ISCTC sẽ lập biên bản ghi rõ lý do, yêu cầu khắc phục và ấn định thời hạn thực hiện lại. 

Để tránh những lỗi khiến nồi gia nhiệt không đạt kiểm định, trước khi tiến hành kiểm định đơn vị sử dụng cần chuẩn bị:

Doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ thiết bị (lý lịch, báo cáo kiểm định cũ) và cho lò ngừng hoạt động để làm nguội, vệ sinh sạch sẽ cả trong lẫn ngoài. Đồng thời, cần cô lập thiết bị, chuẩn bị nước thử nghiệm, nhân lực vận hành và kiểm tra các cơ cấu an toàn, đo lường (van an toàn, áp kế) trước khi đơn vị kiểm định đến làm.

Để quá trình kiểm định nồi gia nhiệt dầu diễn ra thuận lợi và đạt kết quả tốt nhất, doanh nghiệp cần thực hiện các bước chuẩn bị chi tiết sau:

1. Chuẩn bị hồ sơ thiết bị đầy đủ

• Hồ sơ lý lịch: Chuẩn bị sẵn lý lịch thiết bị, bản vẽ cấu tạo, hướng dẫn vận hành của nhà sản xuất.
• Hồ sơ cũ: Chuẩn bị biên bản kiểm định và Giấy chứng nhận kiểm định lần trước (đối với thiết bị đã qua sử dụng).
• Nhật ký vận hành: Cung cấp nhật ký vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa thiết bị gần nhất.

2. Chuẩn bị kỹ thuật và hiện trường

• Ngừng hoạt động và làm nguội: Dừng lò, xả hết dầu và để hệ thống nguội hoàn toàn để kiểm định viên có thể vào trong buồng đốt, thân lò kiểm tra.
• Vệ sinh sạch sẽ: Làm sạch muội than, cặn bẩn bên trong và bên ngoài nồi gia nhiệt để phục vụ công tác siêu âm, kiểm tra trực quan. 
• Cô lập thiết bị: Cách ly nồi gia nhiệt dầu khỏi hệ thống ống dẫn bằng các van chặn hoặc lắp bích mù để đảm bảo an toàn tuyệt đối.
• Chuẩn bị nguồn lực hỗ trợ: Bố trí công nhân cơ điện, thợ vận hành túc trực để hỗ trợ tháo lắp, bơm nước thử bền/thử kín theo yêu cầu của kiểm định viên.

3. Kiểm tra các thiết bị đo lường và an toàn

• Kiểm tra van an toàn, áp kế: Đảm bảo các thiết bị này hoạt động tốt, còn hiệu lực hiệu chuẩn. Nếu thiết bị đo đã quá hạn hiệu chuẩn, doanh nghiệp cần liên hệ đơn vị hiệu chuẩn trước khi tiến hành kiểm định nồi gia nhiệt.
• Hệ thống nối đất, chống sét: Đo đạc và kiểm tra lại hệ thống tiếp địa để đảm bảo an toàn điện khi vận hành lò

Việc tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật được quy định nghiêm ngặt theo Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH (và các quy định hiện hành). Doanh nghiệp có thể tìm hiểu thêm về tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn tại kiemdinhisc.com

LIÊN HỆ CHÚNG TÔI: TRUNG TÂM KIỂM ĐỊNH AN TOÀN - CÔNG TY CỔ PHẦN KIỂM ĐỊNH AN TOÀN VÀ HIỆU CHUẨN THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP VIỆT NAM (ISCTC)

Địa chỉ: Số 33 Lê Văn Huân, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh

Mã số thuế: 0317102353

Hotline 0971 999 699

Email: [email protected]